Luật bóng đá IFAB: Tìm hiểu cơ quan ban hành luật thế giới

Luật bóng đá IFAB là bộ luật được áp dụng thống nhất trên khắp thế giới, từ trận chung kết World Cup đến trận đấu của đội trẻ ở bất kỳ quốc gia nào. Nhưng ít người biết rằng cơ quan ban hành bộ luật này không phải FIFA, mà là Hội đồng Bóng đá Quốc tế (IFAB), một tổ chức ra đời từ năm 1886 tại London. Bài viết giới thiệu IFAB là gì, lịch sử hình thành, cơ cấu thành viên, cơ chế biểu quyết, quy trình sửa đổi luật bóng đá IFAB và những thay đổi mới nhất áp dụng từ mùa 2026/27.

IFAB là gì?

IFAB là gì? IFAB (International Football Association Board – Hội đồng Bóng đá Quốc tế) là cơ quan duy nhất có quyền ban hành và sửa đổi Luật bóng đá (Laws of the Game) trên toàn thế giới. Theo ASEAN Football, IFAB đóng vai trò “người gìn giữ” luật chơi, với mục tiêu giữ cho bóng đá luôn là môn thể thao phổ biến nhất hành tinh.

Luật bóng đá IFAB là gì?

Luật bóng đá IFAB là tên gọi phổ biến của bộ Laws of the Game do IFAB ban hành, gồm 17 luật quy định mọi khía cạnh của trận đấu: sân thi đấu, bóng, cầu thủ, trang phục, trọng tài, thời gian trận đấu, việt vị, lỗi và hành vi khiếm nhã, đá phạt, phạt đền, ném biên, phát bóng và phạt góc. Ngoài ra còn có VAR Protocol và các hướng dẫn đi kèm. Mỗi mùa giải, luật bóng đá IFAB được phát hành thành ấn phẩm Laws of the Game mới, kèm phần giải thích chi tiết từng thay đổi so với mùa trước.

IFAB và FIFA khác nhau thế nào?

Nhiều người nhầm rằng FIFA ban hành luật bóng đá. Thực tế, FIFA tổ chức giải đấu và quản lý bóng đá thế giới, còn luật bóng đá IFAB mới là văn bản quy định cách trận đấu diễn ra:

Tiêu chí	IFAB	FIFA
Vai trò chính	Ban hành, sửa đổi luật bóng đá	Quản lý bóng đá thế giới, tổ chức giải đấu
Năm thành lập	1886	1904
Thành viên	FIFA và 4 liên đoàn Anh, Scotland, Wales, Bắc Ireland	211 liên đoàn thành viên
Sản phẩm chính	Luật bóng đá (Laws of the Game)	World Cup, quy chế, điều lệ kỷ luật

FIFA là thành viên của IFAB và có tiếng nói lớn, nhưng không thể tự mình thay đổi luật bóng đá IFAB.

Lịch sử hình thành IFAB

Cuộc họp đầu tiên năm 1886

Theo ASEAN Football và Wikipedia, ngày 2/6/1886, đại diện bốn liên đoàn bóng đá Anh, Scotland, Wales và Ireland gặp nhau tại văn phòng của Liên đoàn Bóng đá Anh ở Holborn Viaduct, London, và thống nhất thành lập IFAB. Mục đích là tạo ra một bộ luật chung, chấm dứt tình trạng mỗi nơi áp dụng một kiểu luật khác nhau. Có thể coi đây là cột mốc khai sinh của luật bóng đá IFAB.

FIFA gia nhập năm 1913

Ngày 25/1/1913, tại cuộc họp đặc biệt ở Wrexham (xứ Wales), FIFA được chấp thuận trở thành thành viên của IFAB. Từ đây, luật bóng đá IFAB chính thức trở thành bộ luật áp dụng cho toàn thế giới.

Thay đổi cơ cấu phiếu bầu năm 1958

Theo ASEAN Football, khi mới gia nhập, FIFA có hai phiếu, bằng với mỗi liên đoàn Anh. Năm 1958, cơ cấu được thay đổi: mỗi liên đoàn Anh giảm xuống còn một phiếu, còn FIFA được bốn phiếu. Cơ cấu này vẫn được duy trì đến nay và là nền tảng cho mọi quyết định sửa đổi luật bóng đá IFAB.

Cơ cấu thành viên và cơ chế biểu quyết

Năm thành viên của IFAB

IFAB hiện gồm năm thành viên:

• Liên đoàn Bóng đá Anh (The FA).
• Liên đoàn Bóng đá Scotland (Scottish FA).
• Liên đoàn Bóng đá Wales (FAW).
• Liên đoàn Bóng đá Bắc Ireland (Irish FA).
• FIFA, đại diện cho các liên đoàn còn lại trên thế giới.

Như vậy, luật bóng đá IFAB áp dụng cho hàng trăm quốc gia nhưng chỉ do năm thành viên trực tiếp biểu quyết, trong đó FIFA thay mặt cho toàn bộ các liên đoàn ngoài Vương quốc Anh.

Tám phiếu bầu, cần sáu phiếu để thông qua

Theo Wikipedia, IFAB có tổng cộng tám phiếu: bốn liên đoàn Anh mỗi bên một phiếu, FIFA bốn phiếu. Một thay đổi trong luật bóng đá IFAB cần ba phần tư số phiếu, tức ít nhất sáu trên tám phiếu, mới được thông qua.

Vì sao FIFA không thể tự thay đổi luật?

Cơ chế này đảm bảo sự cân bằng: sự đồng ý của FIFA là bắt buộc, nhưng FIFA không thể tự mình thay đổi luật mà cần thêm ít nhất hai liên đoàn Anh ủng hộ. Ngược lại, bốn liên đoàn Anh cũng không thể thông qua thay đổi nếu FIFA phản đối. Từ năm 2016, tất cả thành viên phải có mặt để một cuộc bỏ phiếu có hiệu lực. Nhờ cơ chế này, luật bóng đá IFAB hiếm khi thay đổi đột ngột theo ý chí của một bên.

Các cuộc họp của IFAB

Đại hội thường niên (AGM)

Đại hội thường niên (Annual General Meeting) diễn ra vào tháng 2 hoặc tháng 3 hằng năm, là nơi quyết định các thay đổi về luật bóng đá IFAB. Theo ASEAN Football, các thành viên luân phiên đăng cai, và FIFA đăng cai năm năm một lần, thường tại Thụy Sĩ.

Cuộc họp nghiệp vụ thường niên (ABM)

Cuộc họp nghiệp vụ thường niên (Annual Business Meeting) diễn ra từ tháng 9 đến tháng 10, tập trung vào các vấn đề nội bộ và chuẩn bị đề xuất cho Đại hội thường niên. Phần lớn đề xuất sửa đổi luật bóng đá IFAB được sàng lọc tại đây trước khi đưa ra biểu quyết.

Thời điểm luật mới có hiệu lực

Các thay đổi được thông qua tại Đại hội thường niên thường có hiệu lực từ ngày 1/7 cùng năm. Các giải đấu bắt đầu sớm hơn có thể áp dụng trước, như World Cup 2026 khai mạc ngày 11/6 đã áp dụng sớm nhiều quy định mới của luật bóng đá IFAB phiên bản 2026/27.

Quy trình sửa đổi luật bóng đá IFAB

Thận trọng và thử nghiệm trước

IFAB nổi tiếng với cách tiếp cận thận trọng. Theo ASEAN Football, những thay đổi lớn thường được tranh luận kỹ lưỡng và thử nghiệm trước khi đưa ra quyết định. Cựu Phó Chủ tịch FIFA Geoff Thompson từng nói: khi bàn về thay đổi luật chơi, tốt hơn hết là nên thận trọng. Đây cũng là lý do luật bóng đá IFAB giữ được tính ổn định suốt gần 140 năm.

Các bước điển hình

1. Đề xuất: từ các liên đoàn, giải đấu hoặc nhóm chuyên gia.
2. Thảo luận: tại các hội đồng tư vấn và cuộc họp nghiệp vụ.
3. Thử nghiệm: áp dụng thử ở một số giải đấu hoặc cấp độ nhất định.
4. Biểu quyết: tại Đại hội thường niên, cần ít nhất 6/8 phiếu.
5. Áp dụng: thường từ ngày 1/7.

Ví dụ về thử nghiệm

Nhiều quy định hiện hành từng trải qua giai đoạn thử nghiệm dài, như VAR được IFAB cho phép thử nghiệm từ năm 2016 trước khi xuất hiện tại World Cup 2018. Hiện nay, IFAB tiếp tục theo dõi các thử nghiệm như hệ thống Football Video Support (FVS) dành cho giải đấu ít kinh phí và cách hiểu mới về việt vị của Arsène Wenger tại Canadian Premier League. Nếu cho kết quả tích cực, những thử nghiệm này có thể được đưa vào luật bóng đá IFAB trong các mùa tới.

Những thay đổi mới nhất của luật bóng đá IFAB

Đại hội thường niên lần thứ 140 năm 2026

Đại hội thường niên lần thứ 140 của IFAB được tổ chức tại xứ Wales cuối tháng 2/2026. Theo thông báo chính thức của IFAB, các quyết định quan trọng bổ sung vào luật bóng đá IFAB gồm:

• Thay người giới hạn thời gian: cầu thủ bị thay phải rời sân trong 10 giây, nếu không cầu thủ dự bị phải chờ ít nhất một phút.
• Rời sân một phút sau khi được chăm sóc y tế nếu chấn thương khiến trận đấu phải dừng.
• Đếm ngược 5 giây với quả ném biên và phát bóng bị trì hoãn.
• Mở rộng thẩm quyền VAR sang thẻ vàng thứ hai rút sai, thẻ phạt trao nhầm đội và (tùy chọn) quả phạt góc bị trao sai.
• Giao hữu quốc tế cấp đội tuyển được thay tối đa 8 người, có thể lên 11 nếu hai đội đồng ý.
• Camera gắn trên người trọng tài trở thành tùy chọn của giải đấu.

Các thay đổi này chính thức đưa vào luật bóng đá IFAB từ ngày 1/7/2026.

Mùa 2025/26: luật 8 giây

Trước đó, từ mùa giải 2025/26, luật bóng đá IFAB áp dụng quy định 8 giây với thủ môn: giữ bóng trong tay quá 8 giây trong vòng cấm, đối phương được hưởng quả phạt góc. Quy định này thay cho lỗi giữ bóng quá 6 giây cũ, vốn bị đánh giá là hiếm khi được thổi trong luật bóng đá IFAB trước đây.

Vai trò của IFAB với bóng đá Việt Nam

Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) là thành viên của FIFA, vì vậy các giải đấu chính thức như V.League, Cúp Quốc gia hay các giải trẻ đều áp dụng luật bóng đá IFAB. Mỗi khi IFAB thay đổi luật, VFF và Ban Trọng tài sẽ cập nhật, tập huấn cho trọng tài trước khi áp dụng.

Bản dịch luật bóng đá IFAB sang tiếng Việt cũng là tài liệu cơ bản trong các lớp đào tạo trọng tài và huấn luyện viên trong nước. Riêng các hình thức sân nhỏ như futsal có luật riêng do FIFA ban hành, còn bóng đá 7 người phong trào thường áp dụng luật riêng do cơ quan thể thao trong nước hoặc ban tổ chức giải quy định.

Câu hỏi thường gặp về IFAB

Kết luận

IFAB là cơ quan “gìn giữ” luật chơi của môn thể thao vua, với lịch sử gần 140 năm, cơ chế biểu quyết cân bằng giữa FIFA và bốn liên đoàn Anh, cùng cách tiếp cận thận trọng trong mọi thay đổi của luật bóng đá IFAB. Từ VAR, luật 8 giây đến quy định thay người 10 giây năm 2026, mỗi điều chỉnh của luật bóng đá IFAB đều ảnh hưởng đến hàng triệu trận đấu trên thế giới. Hiểu rõ IFAB và cách luật được ban hành là mục khởi đầu quan trọng trong từ điển bóng đá của bất kỳ người hâm mộ nào.